Steun ons en help Nederland vooruit

maandag 14 november 2016

Algemene beschouwing 2016

In juli dit jaar werden wij verrast door het college met een omvangrijke kadernota. Het college vroeg ons toen om ca. 1 miljoen extra vrij te maken in 2017. Dat bleek vooral bedoeld voor extra inzet van uren, deels via inhuur. De begroting die nu voorligt is hier op gebaseerd en de uitgaven zijn iets naar beneden bijgesteld. De motivatie van het college bestond uit de uitbreiding van taken voor de gemeente, continuering van de zelfstandigheid en het samenspel met de samenleving om mede nieuwe initiatieven vorm te kunnen geven. Kortom: een investeringsagenda. Ook wij zien dat de ambtelijke staf moeite heeft het voortbrengen van producten en diensten. Wij hebben de afgelopen tijd keer op keer van het college gehoord dat de ambtelijke staf overbelast is. Het is dan wel bijzonder dat men nu een agenda presenteert die erg ambitieus is. Het is voor D66 ook zeer de vraag of door veel inhuur wel alle uitdagingen kunnen worden vormgegeven. Om heel eerlijk te zijn is dat niet mijn eigen ervaring. Inhuur heeft zijn beperkingen en belasten de organisatie. Daarnaast speelt natuurlijk hoe je dit gaat invullen. Onze voorkeur gaat uit naar uitbreiding van de vaste staf i.p.v. dit geld uit te geven aan inhuur. Een bijkomend probleem bij dit alles is dat we dit extra geld niet hebben.

We hebben het college bij de behandeling van de kadernota voorgehouden dat er nog meer onderwerpen zijn dan die in de kadernota vermeld stonden. Het doet ons dan ook deugd dat een aantal onderwerpen nu wel zijn opgenomen. Ik noem dan bijvoorbeeld een precariostrategie en aandacht voor de onderwijssituatie in Hattem. De aanzet om de afhankelijkheid van de precariobelasting te verminderen vindt D66 te ver naar achteren geschoven. In de tussentijd vormt dit steeds een potentieel risico. De begroting 2017 zal wat ons betreft dan ook een optimum moeten zijn van het maken van keuzes, de financiële mogelijkheden en hetgeen de ambtenaren en het management kan hanteren. De nota van aanbieding geeft de indruk van een gezamenlijke zoektocht tussen raad en college. D66 kan zich hier niet in herkennen en ziet de begroting dan ook als het voorstel van het college.
Ik wil nu graag aan de hand van programma’s een aantal kanttekeningen plaatsen.

0-100 loket: Tot onze verrassing wordt in de begroting nu voor het 0-100 loket 143.000 euro opgevoerd naast de € 20.000 die in 2016 is voorzien. D66 is altijd voorstander geweest van een laagdrempelige één-loket benadering, maar daar moet wel een realistisch uitzicht op zijn. Deze gelden worden uit de zorgpot gehaald zonder dat wij weten in hoeverre het daaraan bijdraagt. Wij willen voordat we deze gelden beschikbaar stellen eerst overtuigd worden over de noodzaak en doelmatigheid van deze uitgave. Wij hebben hiervoor een motie voorbereid.
De verhoging van de eigen bijdrage voor huishoudelijke hulp is helaas noodzakelijk nu we de extra uitkering uit 2015 en 2016 niet meer krijgen van het Rijk. Wij hebben altijd het standpunt gehad dat we de gelden van het Rijk willen doorgeven, maar dat we rijksbezuinigingen niet aanvullen uit de algemene middelen. Of er ruimte is voor fasering, zoals de CU in een amendement heeft verwoord horen we graag van het college.

Op Prinsjesdag is bekend geworden dat de gemeenten substantieel extra geld krijgen voor jeugdarmoede bestrijding en ondersteuning van chronisch zieken. Ik lees in de begroting dat het college nog geen zicht heeft op nieuw beleid. Mijn vraag aan het college is: Kunnen we voor het eind van dit jaar een voorstel daarvoor verwachten?

De Marke: Onlangs hebben we een werkbezoek gebracht aan de Marke en het zwembad. Als men daar de verwachtingen kan waar maken, dan zien we dat dit onderdeel van de begroting eindelijk weer wat lucht krijgt.
Het college zet volop in op invoering van de omgevingswet. Wat ons betreft is gezien de status van deze wet dat wel erg ambitieus. Een verdere fasering in de tijd lijkt ook alleen maar verstandig gezien de regelgeving die nog beschikbaar moet komen in de jaren 2017 en 2018.

De D66-fractie vindt dat we prioriteiten voor 2017 niet uit het oog moeten verliezen. Voor ons zijn dat: het bedrijventerrein H2O, ’t Veen en de ontwikkeling van de zorgzone Hof van Blom. Graag willen we zien dat we met deze onderwerpen in 2017 een grote stap voorwaarts kunnen maken. Hoewel de aanpassing van de binnenstad voor ons zeer belangrijk is, kunnen we ons er in vinden de uitvoering daarvan verder te faseren.

In de raad hadden wij al aangegeven dat wat ons betreft de aanpak om te komen tot het GVVP wel wat minder mag, door uit te gaan van een knelpuntenaanpak. Wij hebben daarvoor een amendement gemaakt.

De keuze om niet te komen tot een nieuwe welstandsnota vinden we niet juist. Het is niet voor niets in het coalitie-akkoord opgenomen. Het kan zowel de inwoners als het ambtelijke apparaat ontlasten.

De keuzes om volop te investeren in de relatie met de regio Zwolle kunnen wij volop ondersteunen. Tevens zien we ook dat er geld is gereserveerd voor Visit Veluwe en de Hanze activiteiten om het toerisme in Hattem te bevorderen.

 

De nieuwe opzet van de begrotingsregels geeft beter inzicht in de overhead van de gemeente. Deze maatregel is juist ook bedoeld om de raad meer inzicht te geven in de ontwikkeling van deze kosten. In deze begroting is dat inzicht nog moeilijk terug te vinden. Enerzijds door een gebrekkige vergelijking met 2016 cijfers en anderzijds is het onduidelijk hoe de ruim vier miljoen aan overhead is ontstaan. Dat is veel geld en met een overheadpercentage van 17% zitten we als gemeente aan de erg hoge kant. Monitoring zal nu makkelijker worden door meer transparantie. Gezien de kengetallen lijkt bijsturing op dit domein noodzakelijk.

Een groot deel van de kosten zitten in de post ICT. In de begroting zien we dat deze kosten aanzienlijk toenemen. Er loopt nu een benchmark onderzoek en we zijn benieuwd naar de uitkomsten daarvan. Het is onze prioriteit om eerst de lopende zaken af te maken. De voordelen van de invoering van het I-NUP moeten worden verzilverd en de invoering van het nieuwe zaaksysteem zal het nodige van de organisatie vergen. Geld beschikbaar stellen voor majeure investeringen met veel risico’s willen wij daarom niet via deze begroting ter beschikking stellen. Het opschonen van de vele applicaties ondersteunen we zeker, maar in het scenario van de aanbesteding van de kernapplicatie zien wij te grote risico’s.

In de extra uitgaven voor initiatiefvoorstellen en uitbreiding daarvan naar uiteindelijk 3% van de loonsom zien we op dit moment een doublure met de andere opgevoerde incidentele kosten voor de verschillende onderdelen. Op zich zijn we voor uitbreiding van de vaste staf, maar volgens ons is daar ook ruimte voor in de reeds extra opgevoerde uren. Het project Samen Hattem is wat D66 betreft aan een evaluatie toe. Het nog vele jaren doorzetten van dit project is wat D66 betreft niet nodig.
Belasting en heffingen: Het college stelt voor om de OZB extra te verhogen en dat te compenseren via de rioolheffing op basis van de 2015 grondslag. In praktijk komen deze voorstellen op het volgende neer t.o.v. de aanslag 2016: OZB +11,5%, afvalstoffenheffing +8,5% en de rioolheffing +2-4%. De verhoging door deze belasting en heffingen is 9%. In de rekenvoorbeelden van de gemeente is dat ca. 60 euro meer dan in 2016. D66 vindt dat erg veel. Op zich is het terecht ook de inwoners om een bijdrage te vragen, maar die moet wel redelijk zijn in deze tijd. D66 wil derhalve de OZB-verhoging beperken tot maximaal 8% en geen indexering. De totale verhoging daalt dan van 9% naar 6,7% en dat is ook in deze tijd al een behoorlijk bedrag. Wij hadden zelf graag de lasten verzwaring willen beperken tot 5%, maar dat is ons niet gelukt. Wij hebben hiervoor een amendement voorbereid. Een deel komt ook voort uit verhoging van de vaste afvalstoffenheffing. Daar tegenover staan de voordelen van het omgekeerd inzamelen. Door goed het afval te scheiden kunnen de inwoners hun diftar-bijdrage aanzienlijk beperken. Ook dit jaar wordt de rioolheffing verder geïndexeerd en weer gekort om de extra OZB verhoging te compenseren.
Uitgaven en inkomsten lopen hier steeds verder uiteen. Het lijkt ons niet verstandig zo op deze incidentele basis door te gaan.
Resumerend: D66 ziet ook de moeilijke dilemma’s waar het college voor staat. D66 is ingenomen met het positieve meerjarenperspectief met dank aan de positieve uitkomst van de september circulaire . Van een aantal voorstellen willen wij nu nog niet het budget vrijgeven bij deze begroting. Voor deze onderwerpen is wat ons betreft verdere samenspraak en besluitvorming met de raad noodzakelijk. Daarnaast vinden wij de voorgestelde verhoging van de inwonerslasten te fors.
De D66 fractie vindt dat deze begroting onvoldoende streeft naar een financieel gezonde gemeente begroting. Om dit aan te passen konden we echter onvoldoende steun vinden. We hebben er begrip voor waarom het college zo heeft geredeneerd, als ze gedaan heeft en daarom zullen wij de begroting niet afkeuren, maar op onderdelen amenderen.
In een periode van drie jaar (2015-2017) zien we echter ook dat de vrij besteedbare reserves zijn gehalveerd en dat de bodem in zicht komt. De begroting voor 2018 zal wat ons betreft echt in evenwicht moeten zijn tussen de uitgaven en de inkomsten.