Steun ons en help Nederland vooruit

zondag 15 november 2015

Algemene beschouwingen D66 bij de begroting 2016

De programmabegroting 2016 wordt door het college gepresenteerd als “beleidsarm”. D66 ziet dat als een juiste keuze. Onze argumentatie daarvoor is echter wel een andere dan die van het college. We gaan straks 2016 in en veel wijzigingen die betrekking hebben op het takenpakket van de gemeente en pijnpunten uit het verleden zijn nog niet op orde. Ze zijn ook taaier gebleken om op te lossen dan dat we gehoopt hadden. Het jaar 2016 zal wat D66 betreft dan ook in sterke mate een verlengstuk zijn van 2015 om onafgemaakte zaken op orde te krijgen. Ik zal hierna er een aantal behandelen.
Een jaar geleden bij de vorige begrotingsbehandeling 2015 zag het er niet naar uit dat 2015 en 2016 grote problemen zouden geven. D66 heeft er toen al wel op gewezen dat sommige posten niet realistisch waren begroot. De voorjaarsnota 2015 en kadernota 2016 lieten een dramatisch slechter beeld zien. We misten in de kadernota de ambitie om daar op korte termijn wat aan te doen en wij hebben daar samen met het CDA en de VVD dan ook actie op ondernomen. Het positieve resultaat daarvan zien we nu gelukkig terug in een sluitende meerjarenbegroting . Het meerjaren perspectief is ook positief beïnvloed door de stijging van de algemene uitkering in de komende jaren, maar daar staat helaas tegenover dat de vergoedingen voor de decentralisaties sterker afnemen vanwege de invoering van het objectieve verdeelmodel.
Voor het sociale domein is 2015 een overgangsjaar. De uitdaging was in eerste instantie om te zorgen voor de continuering van de zorg en dat is goed gelukt. Het gevormde toegangsteam, de werkmakelaar en het WMO-loket hebben veel opgevangen waardoor de zachte landing ook daadwerkelijk heeft plaatsgevonden. Er blijven echter nog veel zaken over die in 2016 aandacht behoeven, zoals de herindicaties, verbeterde en versnelde administratieve afhandeling, monitoring, preventie, uitvoeren van de transformatie, privacy, kwaliteitszorg, verbeteren van de sociale kaart, opvang van de Wajongers en een nog betere integrale aanpak. We hebben nog steeds geen goed totaaloverzicht van de bestaande verplichtingen, laat staan dat we in de begroting een duidelijk beeld hebben gekregen of we de dalende rijksvergoedingen wel kunnen volgen. Zolang daar geen zicht op is willen we de decentralisatiegelden afgeschot houden. We zullen dan ook niet meegaan in de optie genoemd in de najaarsnota om de eventuele onderbesteding over te hevelen naar de algemene reserve vrij aanwendbaar.
In de benchmark rapportage van Deloitte kwam naar voren dat we zeker in het domein cultuur en ontspanning teveel uitgeven als gemeente in vergelijking met vergelijkbare gemeenten. Het zwembad en het MFC de Marke namen in 2015 1,3 miljoen voor hun rekening en volgens de begroting 2016 zal dat ca. 350.000 euro dalen. D66 hoopt van harte dat de in 2015 genomen maatregelen er toe zullen leiden dat ze volgend jaar uiteindelijk binnen redelijke financiële kaders komen. Zo kunnen we ruimte scheppen voor andere noodzakelijke investeringen in dit domein.
Een ander pijnpunt is het gemeenschappelijk bedrijventerrein H2O. Ook hier ging het allemaal niet voorspoedig en hebben we onze ambities verder naar de toekomst moeten verschuiven. Het gemeenschappelijk besturen bleek niet altijd even gemakkelijk en heeft in ieder geval geleid tot de nodige vertraging . Gelukkig is door de herfinanciering de GREX er positiever uitkomen te zien, zodat verdere aanvulling op voorziening van 2014 niet nodig is. We hopen en verwachten toch, dat in 2016 de nieuwe governancestructuur, de bestemmingsplannen en een paar bedrijfsverplaatsingen en/ of vestigingen gerealiseerd zullen worden. De principe verklaring van Consmema is een hoopvol begin.
Er zijn in 2015 een aantal waardevolle bouwprojecten gerealiseerd, die een grote bijdrage leveren aan een mooier Hattem. Er lopen nog veel ruimtelijk projecten in Hattem, zoals de uitbreiding van Assenrade, ‘t Loo en het uitloopgebied. D66 ziet uit naar de realisatie van de plannen voor de binnenstad, maar beseft dat fasering in de tijd nodig is, uit hoofde van de financiële spreiding en ambtelijke armslag. Wij delen de ambitie in de begroting over de locatie ’t Veen, maar de broodnodige opknapbeurt voor deze omgeving lijkt nog niet in zicht. De vestiging van de derde supermarkt zal ook afhankelijk zijn van de ontwikkeling van ’t Veen. Veel beslissingen in het ruimtelijk domein zullen afhangen van besluiten die voortvloeien uit de nog te verwachten sportbeleidsnota en de onderwijsvisie. De voorbodes van aanzienlijke nog te verwachten investeringen hebben zich al aangekondigd.
Hattem blijft voorlopig bestuurlijk zelfstandig. Een fusie met andere gemeenten of een ambtelijke fusie is buiten beeld. In 2016 zal Hattem verder efficiënter vorm moeten geven aan samenwerking met andere gemeenten en/of instellingen. Dat geldt eigenlijk ook voor alle andere gemeenten in de omgeving, zodat ze op deze manier voordeel kunnen behalen door een efficiëntere bedrijfsvoering en hun kwetsbaarheid kunnen reduceren.
D66 heeft er eerder op gewezen dat communicatie vanuit de gemeente naar haar inwoners en ook andersom verbeterd moet worden. We hebben dit item stevig in het coalitie-akkoord benoemd. Het ambtelijk apparaat heeft dit gelukkig ook zelf onderkend en een proces tot “kanteling” ingezet. Ook in 2016 zal dit proces voortgang vinden. D66 ziet dit als noodzakelijk en we hebben de investering er dan ook voor over. Het geeft echter wel de verplichting dat het proces tot merkbare resultaten moet leiden. We houden de vinger aan de pols. Bovendien vindt D66 dat het college regelmatiger en duidelijker aan de bevolking moet uitleggen waar zij mee bezig is: verbeteren van de communicatie dus.
In 2015 zijn de algemene buffers verder uitgeput. D66 heeft zich er altijd al over verwonderd waarom sommige (vaak ook kleine uitgaven) niet uit de lopende begroting van 23 miljoen kunnen worden gefinancierd. Nu is de bodem bereikt en zullen deze onttrekkingen nog maar beperkt mogelijk zijn. Het heeft ons overigens wel verwonderd dat de algemene reserve vrij aanwendbaar zelfs negatief kan worden! (zie pag. 69 van de bijlage) Het college stelt voor de buffer weer op niveau te brengen door een structurele verhoging van 5% OZB voor de komende vier jaren door te voeren. Wij delen die strategie niet en ze voldoet bovendien ook niet aan de afspraken uit het coalitie akkoord. Voor 2016 kunnen we daarmee echter wel instemmen. De verhoging van de OZB wordt dan uitgeruild met een verlaging van de rioolheffing. D66 zou deze heffingskorting wel meer willen verschuiven naar het deel dat door de eigenaren van de woning moet worden betaald. De buffers zullen inderdaad weer gevuld moeten worden, maar dat is in eerste instantie onze eigen uitdaging en niet die van de inwoners van Hattem.

We beseffen dat in de begroting 2016 nog veel onzekerheden zitten, maar D66 is verheugd over de correcties die hebben plaatsgevonden en het veel betere beeld ten opzichte van 2015. Ik wil dat met de meest recente cijfers graag uiteenzetten. Helaas waren de juiste cijfers voor een transparant beeld toch nog moeilijk in de stukken te vinden. Voor 2015 tel ik dan de relevante ontsparingen van de algemene reserves en het te verwachten exploitatie resultaat bij elkaar op. Dat betekent dan dat de gemeente Hattem in 2015 naar verwachting 956.000 euro armer zal worden. Voor 2016 is het naar verwachting slechts 143.000 euro negatief. Dus ruim 800 ton beter, zowaar een hele verbetering!